eni başlayanlar için

     Bu gün bilgisayarla müzik yapmanın iki yolu ve binlerce programı vardır. Birinci yöntem MIDI'dir. Notalar sayılara dönüştürülür. Bilgisayar ortamında işlenir ve ses üreten bir birime yollanır. Bu birim Ses kartı (Bigisayar içinde), Synthisizer(Dışarıda) vs. olabilir. Birim ne olursa olsun MIDI uyumlu olmak zorundadır.
     Diğer yöntem SAMPLING yani Örnekleme'dir. Sistem aynı bildiğimiz teypler gibi çalışır. Bir ses örneği kaydedilir ve geriye çalınır. Pilli bir teybiniz varsa, Pil zayıflamaya başladığında çalma hızının düştüğünü ve çalınan müziğin boğuklaşmaya başladığını görmüşsünüzdür. Aynı şekilde çalma hızı yükseldiğinde müzik tizleşmeye başlar. Sampling yöntemide prensipte buna benzer. Bir enstrumanın bir notası kaydedilir, farklı hızlarda çalınarak diğer notalar "Yeniden" yaratılır. Bu Synthisizer'larda olduğu gibi taklit değil, orjinal sesin tekrar üretilmesi olduğu için daha gerçekçi bir müzik yöntemidir.
     Pek çok Oyun ve Demo bu yöntemle veya hem MIDI hem Sampling'le hazırlanmış müzikleri kullanır.

Midi nasıl bişii?

     MIDI aslında elektronik müzik enstrumanlarının aralarında bilgi alışverişi yapabilmesi için geliştirilmiş bir standarttır. Enstruman müzik bilgisini sayı olarak hazırlar, başka bir enstruman bu sayıyı MIDI aracılığıyla alır ve sese çevirir. Bu sayede müzik bilgisi saklanabilir, kağıda dökülebilir, canlı çalınıp kaydedilen nota üzerinde çalışılabilir ve aynı müzik defalarca tekrarlanabilir. Günümüzün programlanabilir müzik enstrumanları gerçekte küçük (Bazıları oldukça büyük) birer bilgisayardır. O halde neden evimizdeki bilgisayar müzik yapamasın? Yapabilir ama ses üretmek için imal edilmediğinden bir "Ses Kartı " na ihtiyacı vardır. Amaca uygun bir Ses Kartı edindikten sonra geriye yapacak birtek şey kalıyor. Müzik.
     MIDI'nin nasıl çalıştığını burada ayrıntılarıyla anlatmayı manasız bulduğumdan bunu geçiyorum. Ama teknik detaylarla ilgileniyorsanız birhant@anadolu.net 'e yazabilirsiniz.
     uygun bir Ses Kartı seçmek için çok fazla düşünmeyin. Şu an piyasada bulabileceğiniz tüm kartlar üç aşağı beş yukarı aynı özelliklere sahip ve aralarında fazla fiyat farkı yok.
Hemen hepsinde bir ses üreteci, MIDI In/Out, Hoparlör çıkışı, Line/Direkt çıkış Line/Direkt giriş, Mikrofon girişi ve ses ayarı vardır. Eğer müzikle profesyonel ilgileniyorsanız sizin için MIDI In/Out'u olan en ucuz kart ile en pahalısı arasında bir fark yoktur. Ama evinde keyifi müzik dinlemek isteyen bir amatörseniz, yukarıdaki özellikler hemen tüm kartlarda olduğuna göre yalnızca kartın Stereo ve 16Bit olmasına dikkat edin yeter. Unutmayın hiç bir kart ile profesyonel kalitede -(Genelde CD kalitesi iddiasındadırlar)- ses elde edemezsiniz. Bu kalitede ses üreten kartların fiyatlarıda profesyoneldir. Ama herzaman $100-$150'lık bir kart ile $800-$3000 'lık profesyonel bir enstrumanı çalıştırabilirsiniz. Haa eğer müzik ile ciddi ilgilenen bir amatörseniz 16Bit'lik Stereo bir kart ile ($100-$140 civarında), Proteus II ($900-$1200 civarında) veya Roland Sound Canvas ($850'den $1600'a kadar modelleri var) tavsiye ederim. Aynı "onlar" gibi olduğunu iddia eden kartlar maalesef çok yüksek dip gürültüsü/distorsiyon ve enstruman kalitesiyle iddiadan öteye gidemiyor.

Sampling? eee..

Şimdi, belli bir zaman dilimindeki ses alınır, sayıya çevrilir-(Nası yani?)-, sayı kaydedilir, sayı kesin bi şey olduğundan, sayı okunup aynı zaman boyunca ses'e çevrilince -(Nası? nası?)- kaydedilen sesin aynısı elde edilir. Sesin nekadar aynısı olacağı zaman diliminin kısalığı ve çevrilen sayının büyüklüğü ile doğru orantılıdır. -(Oh be! ne zor cümleydi..)-
-(İllada teknik detay diyosanız - birhant@anadolu.net )-
bu sampling (Örnekleme) işinde zamanı hz(hertz)'ile sayı'yı da bit ile ölçüyoruz. burada bit can sıkıcı bi hayvancıktan çok yalnızca 1 yada 0 olabilen elektronik bir birim ifade ediyo ve ikili sayı sisteminin tabanını oluşturuyo.... biz günlük yaşantımızda ondalık sayıları kullanıyoruz ama maalesef onaltılık, altılık, ikilik ve onsekizlik-..-(eee.. o başka bişeydi galba..)- sayı sistemleride var ve elektronikte en pratiği ikili sistem. hesabı çokda zor diil hani. yalnız alışılanın tersine sağdan sola yazılıyo, her haneyi iki'nin katlarıyla çarpıp sonucu toplayınca sayı ortaya çıkıyo işte....
mesela;

0	= 0
1	= 1
10	= 2
100	= 4
11	= 3
111	= 7

sola yazılan sıfırın bir değeri yok. İkili sistemi matematik dersine bırakıp devam edelim. bit sayısı arttıkça ifade edilebilecek sayının büyüdüğünü, sayı büyüdükçe de sample edilen (örneklenen) ses orjinaline yaklaştığından Ses Kartı'nın Bit'sayısı ne kadar fazlaysa o kadar gerçeğine yakın ses üretebilir. İkinci faktör zaman ise, genelde aşılmış bir problemdir ve 44Khz (Yani saniyede 44000 örnekleme) yeterli sayılmakta. Eh bugün hemen her bilgisayar/Ses Kartı bu kadar hızlı örnekleme yapabiliyor zaten. Piyasada bulunabilecek Ses Kartları genelde 8Bit yada 16Bit'tirler.
(Dikkat 8Bit'lik Stereo bir kart 16Bit'lik değildir. İki adet 8Bit'liktir böyle bir kartla 16Bit kayıt yapamazsınız.)

Peki bu Sampling(Örnekleme)'nin nasıl bişey olduğunu anladık. Ne işe yarar bu Sampling?....

Herhangi bir şarkıyı/sesi aynı bir CD gibi kaydedebilirsiniz. -(Bilgisayarda okadar yer varmı?)-
Şarkının belli yerlerini/sesleri küçük parçalar halinde kaydeder, sonra bunları sırayla tekrar çalarak Müziği yeniden oluşturursunuz. -(Zahmetli ama daha az yer kaplıyor hmmm...)
Yalnızca enstrumanların bir notasını kaydeder, farklı zaman aralıklarıyla çalıp bir enstrumanın tüm notalarını yeniden oloşturabileceğinizi keşfedersiniz ve farklı enstrumanlar kaydettikten sonra kendi müziğinizi yazarsınız! -(Profesyonel Müzisyenlerin yaptığı budur. Kullandıkları enstrumanlar da hafıza kapasiteleri ve "Bit" sayıları yüksek birer bilgisayardır)-

Sample'ler le yapılan müzik dosyalarına Modul demişler ve IBM uyumlu bilgisayarlarda dosyalara -(karışmasınlar diye herhalde? ha Bill?.. Bill?.... BIIILLLL!?... Gene saatiyle konuşuyo galiba...)- extansion tanımlamak ve üç karakterden fazla tanımlayamamak gibi bi mecburiyet olduğundan bu dosyalara "isim.mod", bu dosyaları çalan programlara "Mod Player", hazırlayan programlara "Tracker" -(Kafiye tutmadı hocam. pardon) demişler. Haa bide bütün bunlar Amiga'cıların başının altından çıkmış.
Midi dosyaları ise "isim.mid" şeklinde oluyor. Unutmadan, Midi standardında enstruman sayısı kullandığınız cihazla sınırlı ve aynı anda 16 enstruman (16Kanal) çalabilir, Modul'de ise enstruman sayısı Max.32(kendi yaptıklarınız+hazır olan milyonlarca enstrumandan 32 tanesi!), ve aynı anda 4-18 (4-18Kanal) çalabilir. Midi enstrumanları kullanıcı tarafından yapılamaz -(en azından bilgisayar üzerinde çok kısıtlı)-, Modul enstrumanları ise Windows'un kullandığı ses dosya standardı "Wav"'dan Amiga standardı "8SVX","IFF", IBM uyumlu makinelerde yaygın "Voc"'a kadar hemen tüm ses dosyalarını kullanabilir. Ses kartınızın "Line in" veya "Mic. in" girişlerinden alıp kaydedeceğiniz her türlü sesi enstruman olarak kullanabilirsiniz.
Tabii enstrumanlar dosyaya dahil olduğu için Mod dosyaları biraz büyükçe oluyor (Parçaya göre 50k-250k arası. 400k olanlarda görülmüş). Mid dosyalarındaysa yalnızca nota bilgisi var enstrumanları cihaz üretiyor bu yüzden dosyalar makul ölçülerde(1.5k-100k gibi)

"Görmek inanmaktır" demiş bi büyüğümüz. Arşiv'in Mod. Player'lar kısmından sisteminize uygun bir program çekin ve Mod. Dosyaları'ndan bir iki örnek alıp deneyin. Sample ve MIDI arasındaki farkı denemek isterseniz aynı yeri biraz inceleyin. Midi Player'lar ve örnek Midi Dosyaları bulacaksınız. Karşılaştırın.

Not: Eğer AWE32 yada GUS kullanıyorsanız Midi Dosyaları Mod. lardan daha kaliteli ses vereceklerdir. Çünkü bu kartların üzerinde Sample'lar(Örneklenmiş Enstruman sesleri) ve Eko gibi efektler hazır olarak var ve tabiiki Mod. ların enstrumanlarından daha iyiler. -(Mod. larda kullanılan enstrumanlar her bilgisayarda kullanılabilsin diye genellikle 8Bit örneklenmiştir. Oysa bu kartlardaki Enstrumanlar 16Bit örneklenmiştir.)

Bu KISACIK yazıyı arkadaşlarımın konuyla ilgili sorularını temel alarak yazmaya çalıştım. Burada bulamadığınız/yanlış olduğunu düşündüğünüz herşeyi birhant@anadolu.net'e yazmaktan çekinmeyin. Her türlü yanlışı düzeltmeye, yeni sorulara elimden geldiği kadar cevap vermeye çalışacağımdan şüpheniz olmasın.

Her türlü fikir/soru için birhant@anadolu.net 'a yazın.
Başa Dön | Eski Başlayanlar | Başlamak istemeyenler | Terimler | Arşiv | AnadoluNet

ski başlayanlar için
E sen artık başlamışın ne diim Allah kolaylık versin. Senin için varsa Arşiv 'de bişiiler vardır. Yoksada birhant@anadolu.net'e yaz ayarlamaya çalışiim. -(Ha semde yeni bir şeyler varsa MUHAKKAK YAZ VE EMAIL'E EKLE!)-

Her türlü fikir/soru için birhant@anadolu.net 'a yazın.
Başa Dön | Yeni Başlayanlar | Başlamak istemeyenler | Terimler | Arşiv | AnadoluNet

aşlamak istemeyenler
Yani ne diimki? Bilgisayarın varki bu yazıyı okuyabiliyosun. El oğlunun aklı dahamı çok çalışıyo yani? Neyse bari ilgilendiğin bişey varsa -(BİLGİSAYARDA!) birhant@anadolu.net'e yaz. Başka talep olursa bi sayfa daha eklerim.

Her türlü fikir/soru için birhant@anadolu.net 'a yazın.
Başa Dön | Yeni Başlayanlar | Eski Başlayanlar | Terimler | Arşiv | AnadoluNet

Müzik Programları
(Bu arşivdeki Programlar/Dosyalar FreeWare ve ShareWare sınıfındandır. Serbestçe kopyalanabilir ancak satılamaz, yapımcısının izni olmaksızın CD-ROM içinde, BBS ile vb. TİCARİ AMAÇLA DAĞITILAMAZ)
DOS için Mod. Player ve Tracker'lar

cp16.zip 445.533 byte
Cubic Player V1.6 DOS için yazılmış *Bence* en iyi Modul Player. Bilinen hemen tüm formatları çalabiliyor. Arşiv dosyaları'nın (Arj, Zip, Lzh) içinden *AÇMADAN* Mod. dosyası alıp çalabiliyor. Müzik CD'si! ve GUS Patch ile SAMPLE KULLANARAK! Mid dosyaları çalabiliyor! Gerçek zamanlı Osilatör, Spectrum, Echo info vs. Daa nolsun!

pmp.arj 75.536 byte
P Modul Player DOS için yazılmış Command Line çalışan bir Modul Player. En yaygın formatları çalabiliyor.

ft206.zip 345.010 byte
Fast Tracker V2.6 ideal bir tracker programı. Mod, S3M ve Xm formatlarını destekliyor. 16Bit ve 4MB! a kadar sample kullanabiliyor. Bilinen tüm ses kartlarını destekliyor. Ayrıca Pmp(Yukarıda var) Mod player pakete dahil.

scrmt321.zip 153.082 byte
Stream Tracker V3.21 En yaygın kullanılan Tracker programı. Tabii FreeWare olmasının bi yan etkisi olduğu düşünülebilir. Mod ve kendi formatı olan S3M'i destekliyor.

Windows için Mod. Player'lar

mod4win.zip 312.246 byte
Mod 4 Win 2.11 Windows için yazılmış *Gene Bence* en iyi Modul Player. Bilinen hemen tüm formatları çalabiliyor. Arşiv dosyaları'nın (Arj, Zip, Lzh) içinden *AÇMADAN* Mod. dosyası alıp çalabiliyor. Tüm Ses kartlarını tanıyor. Almanca, ingilizce yardım dosyası mevcut. Bu ShareWare versiyonu 30 gün sonunda ÇALIŞMIYOR!

Windows için Mid. Programları

juker.arj 130.351 byte
The Juker V4.4 Mid Player. Kesinlikle Windows'un Media Player'inden iyi.

jammer1.arj 249.360 byte. Win Jammer 1. Bölüm
jammer2.arj 249.289 byte. Win Jammer 2. Bölüm
jammer3.arj 249.392 byte. Win Jammer 3. Bölüm
jammer4.arj 249.307 byte. Win Jammer 4. Bölüm
jammer5.arj 249.338 byte. Win Jammer 5. Bölüm
jammer6.arj 249.227 byte. Win Jammer 6. Bölüm
jammer7.arj 46.028 byte. Win Jammer 7. Bölüm
Win Jammer Demo - Müzikten anlamıyorum demeyin! Win Jammer'i deneyin!
Bu program sizin belirlediğiniz bir müzik sitiliyle beste yapıyor. Kontrolleri çok esnek , sonuç mükemmel!. Hatta beğendiğiniz bir mid dosyasını alıp ona benziyen yeni besteler yapabiliyor. Yalnız bi kusuru var demo olduğu için yaptıklarınızı kaydedemiyorsunuz. Dosya 1.5Mb olduğu için 250k'lık parçalara böldüm. Hepsini almanız gerek.

Mid. ve Mod. Dosyaları

midpak1.arj 99.369 byte Midi Paket 1
midpak2.arj 99.369 byte Midi Paket 2
midpak3.arj 99.369 byte Midi Paket 3
midpak4.arj 99.369 byte Midi Paket 4
midpak5.arj 99.369 byte Midi Paket 5
midpak6.arj 99.369 byte Midi Paket 6
midpak7.arj 99.369 byte Midi Paket 7
Yaklaşık 3000 dosyalı arşivimden 100k'lık paketler halinde 85 Midi Dosyası. Hepsini almak zorunda değilsiniz her pakette farklı sayıda, farklı dosyalar var. Paketleri tek tek alınca son dosya yarım kalabilir, bir sonraki dosyayı aldığınızda ekleyebilirsiniz. Midi'ler sıralı, seçilmiş veya katagorize edilmiş değildir. (3000 tane yav insaf) Ama illede şunu isterim derseniz yazışma adresi buralarda bi yerde.

axel_f.arj 53.649 byte MOD
mangrove.arj 157.866 byte S3M
mercrain.arj 132.954 byte S3M
minimum.arj 41.919 byte S3M
prplsky2.arj 117.939 byte S3M
shadowru.arj 128.708 byte MOD
soul_o_m.arj 93.979 byte MOD
spring.arj 83.266 byte S3M
strshine.arj 225.947 byte S3M
turbulen.arj 121.693 byte S3M

Terimler Sözlükcüğü

MIDI : the M usical I nstrument D igital I nterface; "Müzik Enstrumanı Sayısal Arabirimi";

FreeWare : Ücretsiz kullanılabilen yazılım. yani bedava!

ShareWare : Yapımcının isteğine göre belli bir süre kullanılabilen, süre dolduğunda ücretini ödemediyseniz bilgisayardan silmek zorunda olduğunuz yazılımlar. Demo'ların aksine yazılımın tüm fonksiyonları çalışır ve bazı yazılımlarda süre sonunda kendiliğinden çalışmaz olur. Verilen süre sonunda ödeme yapmazsanız ve programı silmezseniz bu Yazılım hırsızlığı kapsamına girer. Doğal olarak böyle bir durumun tespiti pek mümkün değildir, yazılımcı size güvenmek zorundadır. Ancak yazılımların gelişimini desteklemek ve devamını sağlamak için Lütfen bu güveni sarsmayın. Bir ShareWare yazılım size kullanışlı geldiyse ödeyin. Yazılımın hazırlanması için harcanan zaman ve emeği düşünürseniz talep edilen ücretlerin pek yüksek olmadığını farkedeceksiniz.

Ses Kartı : Bilgisayara eklenen elektronik ses üreteci diyebiliriz. Direkt bilgisayarın içerisine takılan cihazlara genellikle "kart" denir. "Modem Kartı","I/O Kartı" gibi. Ses kartı'da aslında elektronik bir alet olup "Kart"a benzememesine rağmen Ses Kartı diye çağrılır. Çağrılınca gelmez. Pek çok marka ve çeşidi vardır.
Bu açıklamaya ihtiyaç duyulmasının sebebi;
Ses Kartı olarak satılan cihazların çoğu karmadır. Hem Ses üreteci, hem Midi interface, hem Analog/Digital çevirici (Sampler) hemde Digital/Analog çevirici ihtiva ederler. Oysa bunların hepsi ayrı birer birimdir, tek tek satılanlarına uyanık satıcılar tarafından "Ses Kartı" denildiği tarafımdan duyulmuş ve bir arkadaşıma Midi interface kartı, "Ses Kartı" diye yutturulmuştur. Midi kartları $15-$20 gibi ucuz maliyetli cihazlardır. Oysa "Midi" li veya "Midi" siz Ses Kartlarının en ucuzu $70 -$80 civarındadır. Sanırım nedemek istediğimi anladınız.

Her türlü fikir/soru için birhant@anadolu.net 'a yazın.
Başa Dön | Yeni Başlayanlar | Eski Başlayanlar | Başlamak istemeyenler | Arşiv | AnadoluNet